Informacyjny Serwis Policyjny

Czas służby policjanta

Zamieszczony Data publikacji 09.09.2008
  1. W jakich godzinach powinnam pracować, skoro mam 3 - letnie dziecko, a mąż obecnie przebywa na szkoleniu 6 miesięcznym, gdzie został wysłany przez nasza komendę? 
  2. Kiedy służbę można zaliczyć jako pełnioną w porze nocnej, czy wystarczającym jest pełnienie jej choćby 1 godzinę w przedziale pomiędzy godz. 22.00-6.00, czy też musi to być minimum 4 lub więcej godzin?
  3. Czy dopuszczalne jest zaplanowanie policjantowi służby wyłącznie w porze nocnej?
  4. Czy dopuszczalne jest planowanie policjantowi służby we wszystkie dni świąteczne i niedziele wbrew jego woli?
  5. Czy w myśl § 9 ust. 3 rozporządzenia, występujące tam określenie „dzień wolny od służby” dotyczy niedzieli i dni świątecznych (tzw. dni ustawowo wolnych), czy ogranicza się do dni wolnych wynikających z harmonogramu służby (grafiku)?
  6. Czy w związku z nagłym wezwaniem do jednostki i realizacją zadań np. 3 godziny, w planowanym dniu wolnym od służby, policjantowi przysługuje zawsze pełen dzień wolny (8 godzin), czy też decyduje o tym faktyczny czas pełnionej służby i zlicza się do nadgodzin jedynie wymienione przykładowe 3 godziny?
  7. Czy w podstawowym rozkładzie czasu służby (np. pn-pt 8-16), w przypadku jednorazowego wyznaczenia innych godzin służby w tygodniu (np. we wtorek g. 16.00-24.00), policjantowi również przysługuje czas wolny min. 10 godzin?
  8. W jakiej formie (pisemnej) należy zwrócić się do przełożonego o rozliczenie posiadanych nadgodzin. Kogo i w jakiej formie należy poinformować o nieprawidłowościach w jednostce Policji, związanych z planowanym harmonogramem służby (grafiku), w sposób niezgodny z rozporządzeniem albo szczególnie uciążliwy, gdy przełożeni włącznie z kierownikiem jednostki nie reagują na uwagi podwładnych?
  9. Czy dopuszczalne jest dzielenie służby np. 8 godzinnej w ciągu doby na dwie odrębne części, oddzielone kilkugodzinną przerwą, np. 8.00-12.00 i 16.00-20.00, czy też planowana służba musi być to realizowana w jednym nieprzerwanym ciągu 8 godzinnym np. 6-14, 8-16, itp.?
  10. Czy dopuszczalne jest zaplanowanie policjantowi pełnienia przez niego służby w czasie ponad 12 godzin bez przerwy?
  11. Czy dopuszczalne jest pełnienie dyżurów kadry kierowniczej (w tym komendantów wojewódzkich, komendantów powiatowych i miejskich, naczelników wydziałów i sekcji służby kryminalnej) w ilości przekraczającej 4 dyżury w miesiącu i 48 godzin w miesiącu.
  12. Czy przełożony, planując harmonogram służby(grafik) zobowiązany jest uwzględnić wniosek policjanta, o udzielenie mu dnia wolnego od służby w wybranym przez niego terminie, szczególnie z tytułu nadgodzin, czy też nie musi w ogóle uwzględniać takich wniosków? Co o tym decyduje?
  13. Czy dodatkowe służby płatne pełnione przez policjantów, na podstawie umowy między lokalnym samorządem, a właściwym Komendantem Powiatowym/Miejskim podlegają również przepisom określonym w rozporządzeniu MSWiA z 18.10.2001 r., w zakresie minimalnego czasu wolnego pomiędzy służbami?
  14. Czy w przypadku pełnienia służb w systemie zmianowym trwającym po 12 godzin (służba dyżurnego, z-cy, pomocnika lub radiooperatora SK), dopuszczalne jest wezwanie (wydanie polecenia służbowego) i pełnienie pełnej służby 12 godzinnej w trakcie przysługującej mu przerwy 48 godzinnej pomiędzy służbą nocną, a dzienną wynikającą z grafiku?

 

1. W jakich godzinach powinnam pracować, skoro mam 3 - letnie dziecko, a mąż obecnie przebywa na szkoleniu 6 miesięcznym, gdzie został wysłany przez nasza komendę?

Zgodnie z regulacją art. 79 ustawy o Policji, policjantowi - kobiecie przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla pracownic według przepisów prawa pracy, jeśli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei regulacja art. 33 ustawy o Policji stanowi delegacją ustawową rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. z dnia 16 listopada 2001 r.).

Zgodnie z dyspozycją § 16 powoływanego wyżej rozporządzenia, ze służby w porze nocnej w godzinach od 22.00 do 6.00 oraz w niedziele i święta zwalnia się policjanta:

1) kobietę w ciąży,

2) będącego jedynym opiekunem dziecka w wieku do lat ośmiu lub osoby wymagającej stałej opieki.

To jest cała regulacja „policyjna”, która stanowi inaczej niż przepisy prawa pracy.

Art. 178 § 2 Kodeksu pracy stanowi jednakże, iż pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4 roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139, jak również delegować poza stałe miejsce pracy.

Sprawa jest problematyczna, z uwagi na luki występujące w obowiązującej regulacji prawnej. Przyjmując legalistyczne stanowisko należałoby stwierdzić, że poza przypadkami określonymi w regulacji § 16 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. z dnia 16 listopada 2001 r.) nie występują żadne inne przypadki odmiennych uregulowań w tym zakresie, a skoro tak, to przepis art. 178 § 2 Kodeksu pracy nie ma zastosowania do funkcjonariuszy Policji.

Reasumując należy stwierdzić, że w omawianym przypadku obowiązuje regulacja § 16 przywoływanego wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. z dnia 16 listopada 2001 r.), a w opiniowanej sprawie żadna z tych sytuacji nie zachodzi.

^ do góry

2. Kiedy służbę można zaliczyć jako pełnioną w porze nocnej, czy wystarczającym jest pełnienie jej choćby 1 godzinę w przedziale pomiędzy godz. 22.00-6.00, czy też musi to być minimum 4 lub więcej godzin? Zatem jak należy rozliczać: dzielić służbę zgodnie z przedziałami 22.00-6.00 (8.00-16.00 lub 6.00-14.00 i 14.00-22.00), czy też zaliczać jako całość służby jednej ze zmian?

Ustosunkowując się do zagadnienia przedstawionego w pytaniu nr 1 należy wskazać, że przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 roku w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1471), zwanego dalej rozporządzeniem, stanowiąc o ograniczeniach lub dodatkowych uprawnieniach wynikających ze służby w porze nocnej, tj. w godzinach od 22.00 do 6.00, nie określają jaka część służby musi być pełniona we wskazanym przedziale czasowym. Z tego względu należy przyjąć, że pełnienie choćby części służby w tym przedziale oznacza służbę w porze nocnej.

^ do góry

3. Czy dopuszczalne jest zaplanowanie policjantowi służby wyłącznie w porze nocnej? Jeżeli nie, to przez jaki maksymalnie okres może on pełnić służbę w porze nocnej (tydzień, miesiąc, pół roku)? Proszę podać stosunek maksymalnej ilości służb w porze nocnej do służb w porze dziennej na miesiąc. Czy dopuszczalne jest zwiększenie maksymalnej ilości służb w porze nocnej za zgodą zainteresowanego policjanta?

Przepisy nie regulują kwestii maksymalnej ilości służb w porze nocnej. Ustalanie harmonogramu służby należy do właściwego przełożonego, który planując służbę poszczególnym policjantom powinien kierować się przede wszystkim koniecznością zapewnienia prawidłowej realizacji zadań przez podległe mu komórki organizacyjne. Wskazane jest przy tym proporcjonalne przydzielanie służb poszczególnym policjantom, np. na zasadzie kolejności.

^ do góry

4. Czy dopuszczalne jest planowanie policjantowi służby we wszystkie dni świąteczne i niedziele wbrew jego woli? Jeżeli nie, czy możliwe jest zagwarantowanie policjantowi przynajmniej jednej niedzieli wolnej od służby wraz wolną sobotą lub poniedziałkiem, co najmniej raz na trzy tygodnie? Czy KGP może przyjąć takie wytyczne dla wszystkich jednostek lub spowodować zmianę rozporządzenia?

Patrz odpowiedź na pytanie nr 2.

^ do góry

5. Czy w myśl § 9 ust. 3 rozporządzenia, występujące tam określenie „dzień wolny od służby” dotyczy niedzieli i dni świątecznych (tzw. dni ustawowo wolnych), czy ogranicza się do dni wolnych wynikających z harmonogramu służby (grafiku)?

W odpowiedzi na pytanie nr 4 i 5 koniecznym jest stwierdzenie, że występujące w § 9 ust. 3 rozporządzenia określenie „dzień wolny od służby” dotyczy dnia, który zgodnie z przyjętym harmonogramem służby jest dniem wolnym dla konkretnego policjanta. W zamian za służbę w takim dniu, niezależnie od jej wymiaru, policjant otrzymuje inny dzień wolny. Podkreślenia wymaga, że nagłe wezwanie policjanta do jednostki w wolnym dniu, nawet na stosunkowo krótki czas (np. 2-3 godziny), z reguły dezorganizuje policjantowi cały dzień, który powinien być przeznaczony na odpoczynek. Uwzględniając powyższe, w przedstawionej sytuacji konieczna jest zmiana harmonogramu służby i wyznaczenie policjantowi innego dnia wolnego.

^ do góry

6. Czy w związku z nagłym wezwaniem do jednostki i realizacją zadań np. 3 godziny, w planowanym dniu wolnym od służby, policjantowi przysługuje zawsze pełen dzień wolny (8 godzin), czy też decyduje o tym faktyczny czas pełnionej służby i zlicza się do nadgodzin jedynie wymienione przykładowe 3 godziny?

Jak w pytaniu 5.

^ do góry

7.  Czy w podstawowym rozkładzie czasu służby (np. pn-pt 8-16), w przypadku jednorazowego wyznaczenia innych godzin służby w tygodniu (np. we wtorek g. 16.00-24.00), policjantowi również przysługuje czas wolny min. 10 godzin? Jeżeli nie, to czy zasadnym będzie w tym przypadku polecenie pełnienia służby w godz. 20.00-4.00 we wtorek i stawienia się do służby w środę na godz. 8.00? Od której godziny powinna być pełniona służba w środę, w przypadku konieczności pełnienia jednorazowej służby we wtorek w godz. 16.00-24.00? Podobna sytuacja może dotyczyć przedłużenia służby na podstawie § 8. ust. 1. pkt 1) lub pkt 3), np. przedłużenia służby 8.00-16.00, o kolejne 8 godzin - do godz. 24.00, czy również wtedy przysługiwał będzie czas wolny 10 godzin?

W odniesieniu do kwestii poruszonych w pytaniu nr 6 zasadnym jest przyjęcie, iż normy odpoczynku, przewidziane w § 4 rozporządzenia dla zmianowego rozkładu czasu służby, mają posiłkowe zastosowanie do policjantów pełniących służbę w podstawowym rozkładzie czasu, w sytuacjach o których mowa § 5 ust.2, czy § 8 ust. 1 rozporządzenia. Regulując zmianowy rozkład czasu służby prawodawca przyjął, iż minimalny odpoczynek pomiędzy kolejnymi służbami powinien wynosić co najmniej 10 godzin. Uznał zatem, iż jest to niezbędne minimum pozwalające policjantowi zregenerować siły i przystąpić do kolejnej służby w stanie umożliwiającym efektywną realizację zadań. Nieracjonalne byłoby twierdzenie, iż policjantowi pełniącemu służbę w podstawowym rozkładzie czasu wystarczy krótszy odpoczynek niż policjantowi służącemu w systemie zmianowym. Z tego względu koniecznym jest przyjęcie, iż każdy policjant, niezależnie od przyjętego rozkładu czasu służby, ma prawo do co najmniej 10 godzin czasu wolnego pomiędzy kolejnymi służbami.

^ do góry

8. W jakiej formie (pisemnej) należy zwrócić się do przełożonego o rozliczenie posiadanych nadgodzin. Kogo i w jakiej formie należy poinformować o nieprawidłowościach w jednostce Policji, związanych z planowanym harmonogramem służby (grafiku), w sposób niezgodny z rozporządzeniem albo szczególnie uciążliwy, gdy przełożeni włącznie z kierownikiem jednostki nie reagują na uwagi podwładnych?

W sytuacji przedstawionej w pytaniu nr 7, z uwagi na fakt pozostawania policjantów w stosunku służbowym, do którego zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku Nr 98, poz. 1071 – ze zmianami), należy postępować zgodnie z normami zawartymi w Dziale VIII – Skargi i wnioski wskazanego aktu prawnego.

^ do góry

9. Czy dopuszczalne jest dzielenie służby np. 8 godzinnej w ciągu doby na dwie odrębne części, oddzielone kilkugodzinną przerwą, np. 8.00-12.00 i 16.00-20.00, czy też planowana służba musi być to realizowana w jednym nieprzerwanym ciągu 8 godzinnym np. 6-14, 8-16, itp.? Czy dopuszczalne jest skracanie zaplanowanej 8 godzinnej służby o dowolną ilość czasu ze względu np. na brak zadań do realizacji i niezaliczenie pełnych 8 godzin do wymiaru służby - jak należy to rozliczać? Czy dopuszczalne jest takie ww. skrócenie ale o całą służbę (8 godz.), po stawieniu się policjanta do jednostki lub tuż przed służbą, powiadamiając go telefonicznie, np. 1 lub 2 godziny wcześniej? Czy ww. sytuacje obowiązują bezwzględnie czy też mogą być zależne od zgody policjanta?

Ustosunkowując się do kwestii poruszonych w pierwszym zdaniu pytania nr 8 należy wskazać, iż aktualnie obowiązujące przepisy regulujące rozkład czasu służby policjantów, nie przewidują możliwości stosowania systemu przerywanego czasu służby. Z tego względu niedopuszczalne jest dzielenie służby na części. Odnosząc się natomiast do możliwości skracania służby o należne godziny nadliczbowe warto zauważyć, iż to właściwy przełożony decyduje o tym, kiedy udzielić policjantowi czasu wolnego w zamian za służbę przekraczającą normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji. Przepis § 9 ust. 4 rozporządzenia stanowi jedynie, iż na wniosek policjanta czas wolny może być udzielony w okresie bezpośrednio poprzedzającym urlop wypoczynkowy lub po jego zakończeniu, a zatem przełożony nie jest związany żądaniem policjanta w tym zakresie. Dodać należy, iż obowiązujące przepisy nie wskazują z jakim wyprzedzeniem policjant powinien być poinformowany o udzieleniu czasu wolnego. Zasadnym wydaje się przyjęcie, iż w przypadku udzielenia policjantowi całego dnia wolnego, stosowną informację powinno się przekazać zainteresowanemu w dniu poprzedzającym dzień wolny.

^ do góry

10. Czy dopuszczalne jest zaplanowanie policjantowi pełnienia przez niego służby w czasie ponad 12 godzin bez przerwy? Jeżeli tak, to na jaki maksymalnie okres (pow. 12 godz.) można zaplanować policjantowi taką służbę: 18, 24 czy 48 godzin? Czy taka służba jest zależna od charakteru wykonywanych czynności, jeżeli tak, to jakich? Do ilu godzin maksymalnie można przedłużyć czas służby policjanta, w przypadku pełnienia przez niego służby 8 lub 12 godzinnej? Czy jest to uzależnione od zgody tego policjanta? Jeżeli zostaną określone maksymalne godziny, to czy policjant może odmówić pełnienia służby powyżej tego czasu nie narażając się na negatywne konsekwencje ze strony przełożonych? Czy dopuszczalne jest wydanie polecenia prowadzenia pojazdu służbowego lub jego prowadzenie przez policjanta w czasie przekraczającym 10 godzin podczas jednej służby? Powyższe pytania nie dotyczą dyżurów domowych.

Udzielając odpowiedzi na pytanie nr 9 należy stwierdzić, iż możliwość przedłużenia czasu służby policjanta przewiduje przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia. Może to nastąpić w szczególności ze względu na konieczność: 1) wykonania rozpoczętych czynności: dochodzeniowo-śledczych, operacyjno-rozpoznawczych oraz administracyjno-porządkowych, jeżeli nie mogą one zostać przerwane, 2) zapewnienia ciągłości służby na stanowiskach, na których wymagane jest utrzymanie pełnienia służby w sposób ciągły, 3) realizacji innych spraw niecierpiących zwłoki. Powołany przepis nie określa o jaki czas można wydłużyć służbę policjantowi, zasadne jest zatem przyjęcie, iż przedłużenie czasu służby policjanta powinno nastąpić o tyle, ile wynosi konieczność, z której wynika to przedłużenie. Ustalenie o jaki czas wydłużyć służbę określonego policjanta powinno być następstwem indywidualnej oceny sytuacji, dokonanej przez właściwego przełożonego, z uwzględnieniem możliwości długotrwałej realizacji konkretnych zadań przez danego policjanta. Podkreślenia wymaga, iż niedopuszczalne jest permanentne przedłużanie czasu służby policjantom, w celu zapewnienia realizacji bieżących spraw, z uwagi na występujące w danej jednostce braki kadrowe. Jednocześnie należy wskazać, że przedłużenie czasu służby nie wymaga zgody policjanta. Ponadto przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia ma również zastosowanie do kierowców.

^ do góry

11. Czy dopuszczalne jest pełnienie dyżurów kadry kierowniczej (w tym komendantów wojewódzkich, komendantów powiatowych i miejskich, naczelników wydziałów i sekcji służby kryminalnej) w ilości przekraczającej 4 dyżury w miesiącu i 48 godzin w miesiącu. Czy policjantom tym można polecić pełnienie dyżuru również po zakończeniu służby w porze nocnej? Jeżeli tak, to czy z tego tytułu przysługuje im dodatkowy dzień wolny lub inna rekompensata?

Odpowiedź na pytanie nr 10 wymaga wskazania, iż kwestie związane z pełnieniem przez policjantów dyżurów domowych zostały uregulowane w § 14 rozporządzenia. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że policjant może pełnić dyżur domowy nie więcej niż cztery razy w miesiącu, nie więcej niż raz w niedzielę lub święto. Czas trwania jednego dyżuru nie może przekroczyć 16 godzin, a czas trwania wszystkich dyżurów w miesiącu łącznie 48 godzin (§ 14 ust. 3). Ponadto do pełnienia dyżuru domowego nie można wyznaczyć policjanta bezpośrednio po zakończeniu służby pełnionej w porze nocnej (§ 14 ust. 1 in fine).

^ do góry

12. Czy przełożony, planując harmonogram służby(grafik) zobowiązany jest uwzględnić wniosek policjanta, o udzielenie mu dnia wolnego od służby w wybranym przez niego terminie, szczególnie z tytułu nadgodzin, czy też nie musi w ogóle uwzględniać takich wniosków? Co o tym decyduje?

Ustosunkowując się do kwestii poruszonej w pytaniu nr 11 należy wskazać, że przełożony, o czym była już mowa w odpowiedzi na pytanie nr 8, nie jest zobowiązany do uwzględnienia wniosku policjanta o udzielenie dnia wolnego od służby w wybranym przez niego terminie. Podkreślenia jednak wymaga, iż zgodnie z § 9 ust. 5 rozporządzenia, czas wolny w zamian za służbę pełnioną poza rozkładem czasu służby policjant jest obowiązany wykorzystać do dnia zwolnienia ze służby, a przełożony właściwy w sprawach osobowych ma obowiązek mu to zapewnić.

^ do góry

13. Czy dodatkowe służby płatne pełnione przez policjantów, na podstawie umowy między lokalnym samorządem, a właściwym Komendantem Powiatowym/Miejskim podlegają również przepisom określonym w rozporządzeniu MSWiA z 18.10.2001 r., w zakresie minimalnego czasu wolnego pomiędzy służbami? Czy służby płatne w zakresie czasu pracy policjanta są unormowane tym rozporządzeniem, jeżeli nie to jakie przepisy to regulują?

Do czasu służby przekraczającego normę określoną w art. 33 ust. 2 ustawy o Policji, za który policjantowi przyznaje się rekompensatę (art. 13 ust. 4a ustawy o Policji) – należy stosować przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby. Przedmiotową problematykę regulują przepisy § 10 tego aktu prawnego.

^ do góry

14. Czy w przypadku pełnienia służb w systemie zmianowym trwającym po 12 godzin (służba dyżurnego, z-cy, pomocnika lub radiooperatora SK), dopuszczalne jest wezwanie (wydanie polecenia służbowego) i pełnienie pełnej służby 12 godzinnej w trakcie przysługującej mu przerwy 48 godzinnej pomiędzy służbą nocną, a dzienną wynikającą z grafiku? Czy jest to możliwe tylko w szczególnych przypadkach (jakie to mogą być przypadki), czy w ogóle niedopuszczalne i czy przełożony nie przekracza uprawnień wydając takie polecenie? Czy z powodu pełnienia takiej sprzecznej z rozporządzeniem służby będzie policjantowi służby dyżurnej przysługiwać jakaś dodatkowa rekompensata, inne korzystniejsze rozliczenie godzin z powodu "zabrania" czasu wolnego wynikającego z rozporządzenia, czy też rozliczenie nadgodzin odbywa się na ogólnych zasadach - nadgodziny oddaje się w tym samym wymiarze (dokładnie co do godziny) rozliczając w ciągu 3 miesięcy? Czy do pełnienia takiej służby potrzebna jest wyraźna zgoda policjanta, czy też w ogóle nie wolno kierować go do tej niezgodnej z rozporządzeniem służby, nawet gdy wyrazi zgodę?

Przepis § 4 ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby stanowi, iż w zmianowym rozkładzie czasu służby, po 12 godzinach służby w porze nocnej, policjantowi udziela się 48 godzin czasu wolnego. Przepisy powoływanego rozporządzenia nie przewidują możliwości pełnienia służby przez policjanta w trakcie korzystania z czasu wolnego.

^ do góry

kom. Sławomir Weremiuk, Gabinet Komendanta Głównego Policji

 
Tagi:
powrót
drukuj